The Tale of Silyan
Documentaire
80 minuten
Regisseur
Tamara Kotevska
Schrijver
Tamara Kotevska
Cast
Nikola Conev als zichzelf
Jana Coneva als zichzelf
Aleksandra Coneva als zichzelf
Aleksandar Conev als zichzelf
Ilina Coneva als zichzelf
Ile Stojkovski als zichzelf
Met hun vleugels die de wind lijken te beheersen, zweven de witte ooievaars die de lucht boven Češinovo doorklieven—het dorp in Noord-Macedonië met de hoogste concentratie van deze soort—schijnbaar naadloos verweven met het leven van de weinige families die er nog wonen. Hun verstrengelde lotsbestemmingen vormen het onderwerp van “The Tale of Silyan”, de beknopte, betoverende en levensbevestigende documentaire van Oscar-genomineerde regisseur Tamara Kotevska (“Honeyland”).
De hedendaagse worsteling van Nikola, een boer die het moeilijk heeft en een gewonde ooievaar adopteert, wordt benadrukt door een vertelling die een legende uit de 17e eeuw oproept over een jonge man die door zijn vader wordt vervloekt omdat hij het dorp wilde verlaten. Onzichtbare krachten veranderen de zoon in een ooievaar en veroordelen hem ertoe nooit verzoening met zijn gekwetste ouder te vinden. Net zoals de ooievaars seizoensgebonden migreren, zijn veel lokale mensen naar West-Europa vertrokken op zoek naar betere werkgelegenheid, omdat landbouw sterk is gedevalueerd. Nikola’s eigen zoon is een van degenen die vertrokken zijn en nooit meer terugkeerden, tot groot verdriet van zijn vader. De parallellen tussen hem en het volksverhaal zijn opvallend duidelijk.
Samen met zijn vrouw Jana, hun dochter en schoonzoon, werkt Nikola op het land en verbouwt hij gewassen die hij op groothandelsmarkten probeert te verkopen. Maar zonder kopers gaan tonnen fruit en groenten verloren—alle boeren in de regio protesteren tevergeefs. “The Tale of Silyan” is economisch opgebouwd en narratief net zo slank als de lange poten van zijn centrale gevederde wezens. Kotevska toont alleen essentiële scènes die concreet door Nikolas moeilijke bestaan loodsen.
Vanuit een scène waarin zijn dochter en schoonzoon overwegen om naar Duitsland te verhuizen, snijdt editor Martin Ivanov naar een opname van een vliegtuig—een gigantische metalen vogel die opstijgt—en kort daarna naar een videogesprek tussen de geografisch verdeelde familie, waarin hun dochter Jana vraagt om met hen mee te komen om voor haar kleindochter te zorgen. Ivanov en Kotevska bewegen met vertrouwen door zowel kleine als grote overgangen, overtuigd dat de beknopte context per scène voldoende is. Vrij van overdreven uitleg laten ze ruimte voor openhartige momenten, zoals een hilarisch bezoek aan de dichtstbijzijnde dierenkliniek of de vrolijke gesprekken tussen Nikola en zijn vrienden, die fungeren als een soort informele ondersteuningsgroep.
Kotevska, wier eerdere documentaire “Honeyland” een toegewijde imker volgde, heeft een bijzonder talent voor het vastleggen van verdwijnende levensstijlen. In Nikola vindt ze een verrassend innemende protagonist. Hoewel ruig van uiterlijk—zijn huid geteisterd door 45 jaar werken onder de brandende zon—behoudt Nikola een zekere kinderlijke speelsheid die naar voren komt in het gezelschap van andere mannen van wie de families zijn vertrokken naar groenere weiden. Alleen achtergebleven en niet langer in staat zijn leven als boer te bekostigen, vindt hij werk op een vuilstortterrein en zet hij zijn land te koop.
Daar verschijnen enkele van de meest schokkende beelden in “The Tale of Silyan.” Ooievaars dwalen tussen stapels afval op zoek naar voedsel, maar eindigen vaak dood op dezelfde plek. Hun majestueuze lichamen gereduceerd tot rottend vuilnis. En wat zegt dat over de oudere mannen die daar nu noodgedwongen werken? Zodra het product van hun arbeid is vervuld, verplaatsen ze afval om te overleven. Tussen deze chaos vindt Nikola een gewonde ooievaar en neemt hem mee naar huis, meer als kameraad dan als huisdier.
Kotevska gebruikt de indrukwekkende beelden van vliegende of jagende ooievaars, vastgelegd door cinematograaf Jean Dakar, met een weloverwogen hand om te voorkomen dat de film in natuurdocumentaire-territorium belandt. Hun aanwezigheid krijgt in plaats daarvan een bijna buitenaardse kwaliteit, als onpartijdige waarnemers. Het geluid van hun klepperende snavels weerklinkt door het dorp, alsof het een oude roep is die tot vandaag blijft klinken. Nikola’s relatie met de ooievaar vervalt nooit in twijfelachtige antropomorfisering (in tegenstelling tot de buitensporig geconstrueerde en suikerzoete “verbinding” in het verbijsterend slechte “My Octopus Teacher”). Hoewel het nooit wordt uitgesproken, is het duidelijk dat hij door voor dit gewonde dier te zorgen niet alleen zijn eenzaamheid verzacht, maar ook indirect de vader-zoonbreuk probeert te helen die hem kwelt—al is het voorlopig slechts een eenzijdige verzoening.
In een onverwachte maar welkome wending eindigt de film op een hoopvolle noot—een zeldzaamheid onder documentaires die maatschappelijke problemen behandelen. “The Tale of Silyan” fungeert als een dialoog tussen oude wijsheid en moderne sociaaleconomische realiteit, tussen het natuurlijke rijk en de zorgen van de mens; zowel spiritueel als humanistisch, over vergeving en aanpassingsvermogen, en pleit ervoor vast te houden aan wat je altijd hebt gekend om de illusie van vooruitgang te doorzien.
Als de ooievaars altijd weer terugvliegen naar huis, komt Nikola’s vervreemde zoon misschien op een dag ook terug.
